Elk seizoen op het juiste moment
De teeltkalender van sperzieboon.
Bekijk wanneer je aan de slag kunt en wanneer je resultaat mag verwachten. De periodes zijn een richtlijn: ras, weer en standplaats bepalen de precieze timing.
- Zaaien onder glas
- eind april – eind mei
- Zaaien / planten in volle grond
- begin mei – eind juli
- Oogsten
- eind juni – eind september
Elk vakje staat voor een halve maand. Schuif de kalender opzij op een klein scherm.
Een goede start
Sperzieboon zaaien en planten.
Sperziebonen zijn warmteminnende peulgewassen die pas goed groeien wanneer de bodem voldoende is opgewarmd. Kou en natte grond zorgen voor slechte kieming en zwakke planten.
Het juiste zaaimoment
Zaai sperziebonen vanaf half mei, wanneer de grond minimaal 10 tot 12 °C warm is en de kans op nachtvorst voorbij is. Om de oogst te spreiden kun je tot begin juli iedere twee à drie weken opnieuw zaaien.
Direct zaaien in de volle grond
Sperziebonen worden vrijwel altijd direct in de volle grond gezaaid. Voorzaaien kan in afzonderlijke potjes. Plant de jonge planten met een intacte wortelkluit uit en vermijd beschadiging van de wortels. Zaai de zaden 3 tot 5 cm diep.
Zaaien van struiksperziebonen
Struiksperziebonen groeien compact en blijven laag. Zaai met 8–10 cm tussen de planten en 40–50 cm tussen de rijen.
Zaaien van stoksperziebonen
Stoksperziebonen hebben ondersteuning nodig. Plaats vooraf stokken of een bonenrek en zaai per stok 4–6 zaden.
Aandacht voor wat groeit
Sperzieboon verzorgen.
Sperziebonen zijn makkelijk te verzorgen maar reageren sterk op hun standplaats.
Standplaats en bodem
Kies een zonnige plek met een luchtige, goed doorlatende bodem. Bonen houden niet van natte of koude grond.
Bemesting
Extra bemesting is nauwelijks nodig. Te veel mest zorgt voor veel blad en weinig peulen.
Onderhoud en begeleiding
Houd de bodem in het begin onkruidvrij. Begeleid stoksperziebonen langs de stokken.
Water en mulch
Tijdens bloei en peulvorming is regelmatige watergift belangrijk.
Genieten van je tuin
Oogsten en bewaren.
Het juiste oogstmoment bepaalt smaak en opbrengst.
Wanneer oogsten?
Oogst wanneer de peulen jong, slank en soepel zijn. Regelmatig oogsten stimuleert nieuwe bloei.
Verschil in oogstwijze
Struiksperziebonen geven een kortere oogstperiode. Stoksperziebonen blijven langer produceren.
Bewaren
Verse sperziebonen blijven enkele dagen goed in de koelkast. Voor langere bewaring kunnen ze worden geblancheerd en ingevroren.
Opbrengst
Struiksperziebonen: snelle oogst. Stoksperziebonen: hogere opbrengst per plant.
Houd je gewas in de gaten
Ziektes en plagen.
Bekijk de ziekte- en plagengids
Bij sperzieboon kun je onder meer deze ziektes en plagen tegenkomen.
Bonenkever
De bonenkever (Acanthoscelides obtectus) beschadigt vooral de zaden van bonen. De larve ontwikkelt zich binnen in een boon, waardoor de aantasting aanvankelijk verborgen kan blijven. Later verschijnt een karakteristiek rond gaatje waar de volwassen kever naar buiten kwam.
Dit speelt vooral bij bonen die je laat afrijpen voor droog gebruik of voor zaaizaad. Een aangetaste partij kan tijdens bewaring verder achteruitgaan.
Herkennen
- Kleine ronde openingen of dunne ronde dekseltjes in droge bonen.
- Holle of aangevreten zaden.
- Kleine bruingrijze kevertjes tussen opgeslagen bonen.
- Soms lichte larven in een opengesneden zaad.
Voorkomen
Begin met gaaf, betrouwbaar zaaizaad. Controleer zelf geoogste bonen voor je ze bij een bestaande voorraad voegt.
Laat de oogst goed drogen en bewaar partijen apart in schone, afgesloten potten. Kijk ook tijdens bewaring af en toe of er kevers of nieuwe gaatjes verschijnen.
Wat kun je doen?
Zet een verdachte partij meteen apart. Verwijder aangetaste zaden en controleer naburige voorraden. Gebruik beschadigde bonen niet als zaaizaad.
Maak bewaarpotten en de opslagplek schoon voordat je een nieuwe oogst opbergt. Bij twijfel over verborgen aantasting kun je voor de volgende teelt beter nieuw, gezond zaad gebruiken.
Roest
Roest is een groep schimmelziekten die gekleurde sporenhoopjes op planten vormt. Er bestaan veel soorten met eigen waardplanten. Roest op prei of knoflook is bijvoorbeeld niet dezelfde aantasting als perenroest.
Bij alliums zie je vaak oranje puistjes op het blad; bij peer vallen juist feloranje bladvlekken op. Een lichte aantasting laat planten meestal doorgroeien. Veel bladverlies kan de opbrengst verlagen.
Herkennen
- Gele, oranje, bruine of donkergekleurde sporenhoopjes.
- Poeder dat soms van het blad loskomt.
- Bij peer opvallende oranje vlekken en later uitsteeksels onder het blad.
- Bladeren vergelen of verdrogen bij een zware aantasting.
Voorkomen
Plant niet te dicht, geef aan de voet water en voorkom overmatige stikstofbemesting. Ruim aangetast blad na de teelt op.
Kies waar mogelijk minder vatbare rassen. Perenroest wisselt tussen peer en bepaalde jeneverbessen; een plant op grotere afstand biedt daarom niet altijd volledige bescherming.
Wat kun je doen?
Verwijder sterk aangetaste bladeren wanneer de plant dat kan missen. Maak het gewas niet kaal om elk sporenhoopje te verwijderen.
Controleer of nieuwe groei gezond blijft. Bij terugkerende zware aantasting helpt een gewasspecifieke aanpak meer dan een algemene roestbehandeling. Ziek blad en beschadigde delen worden niet opnieuw groen.
Bonenvlekziekte
Bonenvlekziekte, ook anthracnose genoemd, is een schimmelziekte van bonen. De schimmel Colletotrichum lindemuthianum kan met besmet zaad meekomen en veroorzaakt donkere, ingezonken plekken op onder meer peulen en stengels.
Vochtig weer helpt de ziekte zich uitbreiden. Spatwater en werken tussen natte planten kunnen sporen naar andere bonen brengen. Een aantasting aan jonge planten kan de groei sterk remmen.
Herkennen
- Donkere, ingezonken plekken op stengels en peulen.
- Bruine tot zwarte verkleuring langs bladnerven, vaak onder het blad.
- Ronde peulvlekken met soms een roodbruine rand.
- Bij vochtig weer soms rozeachtige sporenmassa in een plek.
Voorkomen
Zaai gezond zaad en kies rassen met weerstand tegen deze ziekte als dat beschikbaar is. Bewaar geen zaad uit een aangetast gewas.
Geef aan de voet water, laat ruimte tussen planten en pluk bij droog weer. Wissel bonenteelt af en ruim besmette resten op.
Wat kun je doen?
Haal sterk aangetaste planten en peulen weg. Reinig gereedschap en was je handen voordat je verder werkt aan gezond gewas.
Controleer de nieuwe peulen. Bestaande vlekken herstellen niet. Wanneer de ziekte breed aanwezig is, ligt de nadruk op afvoeren van besmet materiaal en een schone start in een volgend seizoen.
Spint
Spint wordt veroorzaakt door piepkleine mijten, vaak de bonenspintmijt (Tetranychus urticae). Ze prikken plantencellen aan, waardoor bladeren hun groene kleur verliezen. Spint is dus een dierlijke plaag en geen schimmelziekte.
De aantasting neemt vooral bij warm, droog weer toe, bijvoorbeeld in een kas of op een beschut balkon. De mijten zitten meestal aan de bladonderkant en zijn met een loep beter te zien.
Herkennen
- Veel kleine, lichte stipjes aan de bovenkant van het blad.
- Groengele mijtjes met vaak twee donkere vlekken onder het blad.
- Fijn spinsel tussen bladstelen en bladeren bij een grotere aantasting.
- Blad wordt vaal, droogt uit en valt soms vroeg af.
Voorkomen
Controleer kasplanten en nieuw plantmateriaal aan de onderkant van het blad. Voorkom dat planten langdurig uitdrogen of in een oververhitte kas staan.
Ruim oude aangetaste resten op en maak plantensteunen schoon. Zorg tegelijk voor voldoende ventilatie.
Wat kun je doen?
Verwijder zwaar aangetaste bladeren en zet besmette potplanten tijdelijk apart. Spoel een beperkte aantasting voorzichtig af, vooral onder het blad.
In een kas kunnen passende roofmijten, zoals Phytoseiulus persimilis, helpen. Zet ze vroeg in en volg de voorwaarden voor temperatuur en luchtvochtigheid. Controleer steeds de nieuwe groei.
Een fijne plek in je tuin
Wie groeit ernaast?
Er valt nog meer te kiezen
Rassen van sperzieboon.
Controleer de aanwijzingen bij het gekozen ras voor de precieze teeltwijze.
- Cobra
- Compass
- Davis
- Dior
- Domino
- Dubbele witte zonder draad
- Faraday
- Mechelse Tros
- Neckargold
- Neckarkönigin
- Sunshine
