Elk seizoen op het juiste moment
De teeltkalender van basilicum.
Bekijk wanneer je aan de slag kunt en wanneer je resultaat mag verwachten. De periodes zijn een richtlijn: ras, weer en standplaats bepalen de precieze timing.
- Zaaien onder glas
- begin april – eind mei
- Zaaien / planten in volle grond
- begin mei – begin juli
- Oogsten
- begin juni – eind september
Elk vakje staat voor een halve maand. Schuif de kalender opzij op een klein scherm.
Een goede start
Basilicum zaaien en planten.
Basilicum is een warmteminnend kruid dat pas goed groeit bij stabiele warmte en veel licht. Daarom wordt het meestal binnenshuis of onder glas voorgezaaid. Buiten uitplanten kan pas wanneer de nachten zacht zijn en de grond voldoende is opgewarmd.
Voorzaaien en kieming
Zaai basilicum in het voorjaar in potjes of trays met luchtige zaaigrond. Basilicum is een lichtkiemer: druk de zaden licht aan en bedek ze hooguit met een flinterdun laagje aarde. Houd de grond constant licht vochtig. Bij een temperatuur van 20–25 °C kiemen de zaden meestal binnen 5–10 dagen.
Opkweek en verspenen
Zodra de zaailingen 2–4 echte blaadjes hebben, kunnen ze worden verspeend. Je kunt meerdere plantjes samen in één pot zetten voor een vollere groei. Zet de plantjes zo licht mogelijk om slappe, lange groei te voorkomen.
Uitplanten of direct zaaien
Uitplanten kan pas na de laatste kans op nachtvorst, wanneer de nachten zacht zijn en de grond voldoende is opgewarmd. Kies een warme, beschutte plek. Direct zaaien in de volle grond kan alleen bij stabiel warm weer.
Aandacht voor wat groeit
Basilicum verzorgen.
Standplaats en bodem
Basilicum houdt van warmte, zon en beschutting. Een plek tegen een muur, in een kas of in een pot op een zonnig terras werkt het best. Gebruik een luchtige, voedzame grond met compost. Vermijd koude tocht en langdurig natte grond.
Water en voeding
Houd de grond gelijkmatig vochtig, zonder dat de wortels nat blijven staan. Geef bij voorkeur water aan de basis van de plant en vermijd nat blad. In potten kan in warme periodes dagelijks water nodig zijn. Geef regelmatig een milde, bij voorkeur organische voeding.
Toppen en bloei
Regelmatig toppen zorgt voor een compacte, bossige plant. Knip steeds net boven een bladpaar. Verwijder bloemknoppen zodra ze verschijnen, zodat de plant energie blijft steken in bladproductie.
Genieten van je tuin
Oogsten en bewaren.
Oogsten
Basilicum oogst je door stengels te knippen, niet door losse blaadjes te plukken. Knip altijd net boven een bladpaar zodat de plant opnieuw uitloopt. Regelmatig oogsten houdt de plant jong en productief.
Bewaren
Basilicum bewaart slecht in de koelkast. Kort bewaren kan bij kamertemperatuur als bosje in een glas water. Voor langere bewaring is invriezen het meest geschikt, bijvoorbeeld fijngesneden met olie of verwerkt tot pesto. Drogen is mogelijk, maar gaat ten koste van het aroma.
Opbrengst
Bij voldoende warmte en regelmatig toppen kan één basilicumplant weken tot maanden blad leveren, vooral bij teelt in pot of kas.
Houd je gewas in de gaten
Ziektes en plagen.
Bekijk de ziekte- en plagengids
Bij basilicum kun je onder meer deze ziektes en plagen tegenkomen.
Bladluis
Bladluizen zijn kleine insecten die plantensap opnemen uit jonge scheuten, knoppen en bladeren. Ze kunnen groen, zwart, geel of roze zijn. Door hun snelle vermeerdering verschijnen soms in korte tijd dichte groepjes op een plant.
Luizen kunnen groei vervormen en sommige soorten brengen plantenvirussen over. Toch hoeft een kleine kolonie op een gezonde plant geen probleem te zijn: bladluizen zijn ook voedsel voor veel nuttige tuindieren.
Herkennen
- Groepjes kleine insecten op zachte scheuten of onder jong blad.
- Gekruld of misvormd blad en soms geremde groei.
- Kleverige honingdauw, eventueel met een zwarte roetachtige laag.
- Witte vervellingshuidjes en mieren die langs de stengels lopen.
Voorkomen
Controleer de jonge groei regelmatig. Geef planten passende voeding en voorkom overmatig stikstofgebruik, dat veel zachte groei oplevert.
Bied met verschillende bloeiende planten ruimte aan zweefvliegen, lieveheersbeestjes en sluipwespen. Controleer nieuwe planten voordat je ze tussen je gewassen zet.
Wat kun je doen?
Bij weinig schade kun je de natuurlijke vijanden tijd geven. Worden jonge planten geremd, wrijf kolonies dan voorzichtig weg of spoel ze met water af zonder het gewas te beschadigen.
Herhaal de controle en let op larven van nuttige insecten voordat je ingrijpt. Verwijder alleen zwaar bezette scheuttoppen als de plant dat kan missen.
Wortelrot
Wortelrot betekent dat wortels beschadigd raken en afsterven. Schimmels en schimmelachtige organismen kunnen daarbij betrokken zijn, maar ook langdurig zuurstofgebrek in natte grond kan wortels doden. De juiste oorzaak is niet altijd aan het blad te zien.
Een plant met weinig gezonde wortels kan geen water meer opnemen en verwelkt daardoor zelfs in vochtige grond. Extra water geven kan het probleem dan verergeren. Vooral potten zonder goede afvoer en natte wintergrond geven risico.
Herkennen
- Slappe of gele bladeren terwijl de grond nog vochtig is.
- Wortels worden bruin tot zwart en voelen zacht aan.
- De buitenlaag van wortels laat soms gemakkelijk los.
- Groeistilstand, een zachte plantvoet of een zure geur uit de kluit.
Voorkomen
Kies grond en watergift die bij het gewas passen. Tijm en rozemarijn hebben bijvoorbeeld meer drainage nodig dan vochtminnende gewassen.
Gebruik potten met afvoergaten en laat geen water langdurig in een onderschotel staan. Werk niet in doorweekte grond, zodat de bodemstructuur intact blijft.
Wat kun je doen?
Bekijk de wortels voorzichtig en controleer de afwatering. Bij een beperkte aantasting van een potplant kun je zachte wortels verwijderen en in verse, passende potgrond verpotten.
Voer planten met een grotendeels verrot wortelstelsel af. Hergebruik verdachte grond niet voor nieuwe gevoelige planten en maak potten schoon. Bij herhaalde uitval is onderzoek naar de specifieke oorzaak zinvol.
Schimmelziekten
Schimmelziekten vormen een brede groep plantenaantastingen. Ze kunnen bladeren, stengels, bloemen, vruchten of wortels treffen. Welke ziekte speelt, kun je niet alleen aan het woord schimmel aflezen: meeldauw, roest en grauwe schimmel hebben elk hun eigen kenmerken.
Sommige schimmels leven op verzwakt of dood materiaal, andere infecteren gezonde planten. Ook onschuldige afbraakschimmels op mulch zijn normaal. Kijk daarom naar schade aan de levende plant en naar de omstandigheden waarin die schade ontstaat.
Herkennen
- Poederige laagjes, gekleurd dons of sporenhoopjes op aangetaste delen.
- Bladvlekken die groter worden of samenvloeien.
- Zachte rot, afstervende stengels of verdrogende bloemen.
- Verwelking kan op een wortelprobleem wijzen, maar heeft ook andere oorzaken.
Voorkomen
Begin met gezond plantmateriaal en een standplaats die bij het gewas past. Houd de bodem luchtig, geef passend water en voorkom langdurig nat blad.
Geef planten voldoende ruimte en houd de kas goed geventileerd. Haal zieke resten weg, terwijl gezond bodemleven en mulch juist kunnen blijven.
Wat kun je doen?
Bepaal welk deel van de plant als eerste is aangetast. Vergelijk de verschijnselen met de specifieke pagina’s over bijvoorbeeld meeldauw, Botrytis, roest of wortelrot.
Verwijder ernstig aangetaste delen en verbeter de omstandigheden. Een algemene schimmelbehandeling past niet bij iedere oorzaak; een gerichte diagnose voorkomt onnodig ingrijpen.
Een fijne plek in je tuin
Wie groeit ernaast?
Goede buren
Liever wat verder weg
Er valt nog meer te kiezen
Rassen van basilicum.
Controleer de aanwijzingen bij het gekozen ras voor de precieze teeltwijze.
- Ah Nice
- Cinnamon
- Dark Opal
- Genovese
- Sweet Lemon
- Thaise basilicum
