Elk seizoen op het juiste moment
De teeltkalender van spruiten.
Elke teeltvariant heeft een eigen ritme. Hieronder zie je de periodes en afstanden per variant. De periodes zijn een richtlijn: ras, weer en standplaats bepalen de precieze timing.
Vroeg
Plantafstand 60 cmRijafstand 60 cm
- Zaaien onder glas
- begin maart – eind maart
- Zaaien / planten in volle grond
- eind april – begin mei
- Oogsten
- begin september – eind november
Midden
Plantafstand 60 cmRijafstand 60 cm
- Zaaien onder glas
- eind maart – begin april
- Zaaien / planten in volle grond
- begin mei – eind mei
- Oogsten
- begin januari – eind januari; begin november – eind december
Laat
Plantafstand 60 cmRijafstand 60 cm
- Zaaien onder glas
- begin maart – eind maart
- Zaaien / planten in volle grond
- eind april – begin mei
- Oogsten
- begin januari – eind maart
Elk vakje staat voor een halve maand. Schuif de kalender opzij op een klein scherm.
Meer uitleg: Winter in de moestuin · Ook in de winter vers uit je tuin.
Een goede start
Spruiten zaaien en planten.
Spruitkool is een klassiek wintergewas dat vooral wordt gewaardeerd om zijn oogst in de late herfst en winter. De plant vormt langs een lange stam compacte spruiten in de bladoksels. Het is een relatief langzaam groeiend gewas, maar goed bestand tegen kou en lichte vorst.
Opkweek van planten
Zaai op een zaaibed met luchtige, niet te voedselrijke grond. De jonge planten mogen in het begin rustig groeien; te snelle groei zorgt later voor zwakkere planten. Plant uit wanneer de planten stevig zijn en meerdere echte bladeren hebben.
Uitplanten in de volle grond
Plant spruiten uit op hun definitieve plek wanneer ze stevig zijn en meerdere echte bladeren hebben. Gebruik ruime afstanden zodat de planten zich goed kunnen ontwikkelen.
Aandacht voor wat groeit
Spruiten verzorgen.
Standplaats en bodem
Spruitkool groeit het best op een voedzame, goed doorlatende grond. Een vaste standplaats is belangrijk, want spruiten staan lang op dezelfde plek.
Bemesting
Spruiten hebben een hoge voedingsbehoefte, maar reageren gevoelig op overbemesting met stikstof. Te veel stikstof zorgt voor veel blad en losse spruiten.
Onderhoud tijdens de groei
Regelmatig schoffelen en mulchen helpt om de bodem vochtig en luchtig te houden. Bij zware planten kan ondersteuning nodig zijn.
Toppen van de plant
Door aan het einde van de zomer de top te verwijderen stopt de lengtegroei en kunnen de spruiten beter uitgroeien.
Meer uitleg: Je moestuin winterklaar: wat mag blijven?.
Genieten van je tuin
Oogsten en bewaren.
Oogstmoment
Spruiten worden geoogst zodra ze stevig en voldoende groot zijn. Meestal begint de oogst onderaan de stam en werkt men geleidelijk omhoog.
Oogstwijze
De spruiten kunnen worden afgebroken of afgesneden. Losse of beschadigde spruiten worden direct verwijderd.
Bewaring
Spruiten blijven het langst vers wanneer ze aan de plant blijven zitten. Na oogst zijn ze beperkt houdbaar en moeten ze koel worden bewaard.
Opbrengst
Gemiddeld levert 10 m² ongeveer 15 kg spruiten.
Houd je gewas in de gaten
Ziektes en plagen.
Bekijk de ziekte- en plagengids
Bij spruiten kun je onder meer deze ziektes en plagen tegenkomen.
Koolvlieg
De koolvlieg (Delia radicum) legt eitjes in de grond bij koolplanten. De witte maden vreten aan de wortels en kunnen ook gangen maken in radijs en andere verdikte wortels. Vooral pas uitgeplante kool kan hierdoor plotseling slap worden.
De schade lijkt soms op droogte. Meer water geven lost het wortelverlies echter niet op. Bekijk bij een verdachte plant daarom voorzichtig de wortels.
Herkennen
- Jonge kool groeit slecht of verwelkt ondanks vochtige grond.
- Aangevreten wortels, soms met witte pootloze maden.
- Planten komen los te staan of sterven af.
- Gangen in de eetbare wortels van bijvoorbeeld radijs.
Voorkomen
Dek planten af met insectengaas en pas vruchtwisseling toe. Anders kunnen vliegen uit poppen in de grond onder het gaas tevoorschijn komen.
Een goed aansluitende koolkraag rond de stengel kan eileg bij de plantvoet verminderen. Controleer de aansluiting terwijl de plant groeit.
Wat kun je doen?
Verwijder zwaar aangetaste planten inclusief beschadigde wortels en aanwezige maden. Onderzoek ook naburige planten.
Geef licht aangetaste planten passende verzorging en voorkom wateroverlast. Een plant met genoeg gezonde wortels kan soms doorgroeien. Bescherm nieuwe aanplant direct en zet die op een andere plek.
Koolrups
Koolrups is een verzamelnaam voor rupsen die koolgewassen eten. Behalve koolwitjes kunnen ook verschillende nachtvlinders rupsen op kool achterlaten. Sommige zitten open op het blad, andere verbergen zich in het hart of tussen gesloten bladeren.
Welke soort aanwezig is, bepaalt mede waar je moet zoeken. Vraat aan buitenblad is vaak minder hinderlijk dan rupsen die diep in een bloemkool of spruit kruipen.
Herkennen
- Onregelmatige gaten in bladeren of aangevreten bladranden.
- Rupsen op bladonderkanten of verscholen in het gewas.
- Groene tot donkere uitwerpselkorrels tussen bladeren.
- Vraat in het groeipunt of tussen koolroosjes.
Voorkomen
Gebruik goed afgesloten insectengaas vanaf het begin van de teelt. Controleer voor het afdekken op eitjes en rupsen.
Bekijk het gewas ook onder gaas: een kleine opening kan voldoende zijn voor een vlinder. Ondersteun het gaas zodat de kool vrij kan groeien.
Wat kun je doen?
Zoek bij verse vraat beide bladkanten en het hart af. Haal aanwezige rupsen en eipakketjes weg en controleer opnieuw zodra er nieuwe vraat ontstaat.
Snijd niet meteen alle aangevreten bladeren af; overgebleven groen helpt de kool herstellen. Maak bij oogst gesloten bladeren voorzichtig open om verborgen rupsen te vinden.
Bladluis
Bladluizen zijn kleine insecten die plantensap opnemen uit jonge scheuten, knoppen en bladeren. Ze kunnen groen, zwart, geel of roze zijn. Door hun snelle vermeerdering verschijnen soms in korte tijd dichte groepjes op een plant.
Luizen kunnen groei vervormen en sommige soorten brengen plantenvirussen over. Toch hoeft een kleine kolonie op een gezonde plant geen probleem te zijn: bladluizen zijn ook voedsel voor veel nuttige tuindieren.
Herkennen
- Groepjes kleine insecten op zachte scheuten of onder jong blad.
- Gekruld of misvormd blad en soms geremde groei.
- Kleverige honingdauw, eventueel met een zwarte roetachtige laag.
- Witte vervellingshuidjes en mieren die langs de stengels lopen.
Voorkomen
Controleer de jonge groei regelmatig. Geef planten passende voeding en voorkom overmatig stikstofgebruik, dat veel zachte groei oplevert.
Bied met verschillende bloeiende planten ruimte aan zweefvliegen, lieveheersbeestjes en sluipwespen. Controleer nieuwe planten voordat je ze tussen je gewassen zet.
Wat kun je doen?
Bij weinig schade kun je de natuurlijke vijanden tijd geven. Worden jonge planten geremd, wrijf kolonies dan voorzichtig weg of spoel ze met water af zonder het gewas te beschadigen.
Herhaal de controle en let op larven van nuttige insecten voordat je ingrijpt. Verwijder alleen zwaar bezette scheuttoppen als de plant dat kan missen.
Een fijne plek in je tuin
Wie groeit ernaast?
Er valt nog meer te kiezen
Rassen van spruiten.
Controleer de aanwijzingen bij het gekozen ras voor de precieze teeltwijze.
- Groninger
- Hemera F1
- Irene F1
