Elk seizoen op het juiste moment
De teeltkalender van appel.
Bekijk wanneer je aan de slag kunt en wanneer je resultaat mag verwachten. De periodes zijn een richtlijn: ras, weer en standplaats bepalen de precieze timing.
- Planten in volle grond
- begin januari – eind maart; begin november – eind december
- Oogsten
- begin augustus – eind oktober
- Snoeien
- begin januari – eind maart
Elk vakje staat voor een halve maand. Schuif de kalender opzij op een klein scherm.
Een goede start
Appel planten.
Appelbomen worden in de praktijk niet uit zaad gekweekt, maar geplant als jonge boom op een onderstam. Zaaien levert onvoorspelbare resultaten op en wordt vooral gebruikt voor veredeling. Voor de moestuin of fruittuin kies je daarom altijd voor een geënte boom.
Planten van een jonge boom
Plant appelbomen bij voorkeur in de late herfst of winter, zolang het niet vriest. In deze periode is de boom in rust en kan hij rustig wortels vormen. Graaf een ruim plantgat en maak de bodem goed los. Plaats de boom zo dat het entpunt altijd boven de grond blijft. Vul het gat met losse aarde, druk licht aan en geef royaal water.
Onderstam en boomvorm
De gekozen onderstam bepaalt hoe groot de boom wordt. Voor kleinere tuinen zijn laagstam- en halfstambomen geschikt. Hoogstamappels vragen meer ruimte en passen beter in grotere tuinen of boomgaarden.
Plantafstand
Houd voldoende afstand tussen bomen zodat de kroon zich vrij kan ontwikkelen. Dit voorkomt schimmelproblemen en maakt snoei en oogst eenvoudiger.
Aandacht voor wat groeit
Appel verzorgen.
Standplaats en bodem
Appelbomen groeien het best op een zonnige plek met een voedzame, goed doorlatende bodem. Een luchtige grond met voldoende organische stof bevordert gezonde groei en een goede vruchtzet. Langdurig natte grond verhoogt de kans op wortelproblemen.
Water en voeding
Jonge bomen hebben de eerste jaren regelmatig water nodig, vooral bij droog weer. Oudere bomen wortelen dieper en redden zich vaak zelf. In het voorjaar stimuleert compost of organische mest de bloei en vruchtvorming.
Snoei en bestuiving
Snoei is essentieel voor een gezonde appelboom. In de winter wordt de boom gevormd door dode, kruisende en naar binnen groeiende takken te verwijderen. In de zomer worden sterke waterloten teruggenomen om energie naar de vruchten te sturen. De meeste appelrassen zijn niet zelfbestuivend; voor een goede oogst is een ander appelras in de buurt nodig.
Genieten van je tuin
Oogsten en bewaren.
Oogsten
Appels zijn rijp wanneer ze gemakkelijk loslaten van de tak en hun rasgebonden kleur hebben bereikt. Oogst bij voorkeur bij droog weer om de bewaarkwaliteit te verbeteren.
Wanneer oogsten
Afhankelijk van het ras loopt de oogst van de late zomer tot diep in de herfst. Vroege rassen zijn bedoeld voor directe consumptie, terwijl late rassen geschikt zijn voor langere bewaring.
Bewaren en opbrengst
Bewaarappels worden koel, donker en vorstvrij opgeslagen, idealiter tussen 2 en 6 °C. Controleer regelmatig op rotte vruchten. Een volwassen appelboom kan jaarlijks tientallen kilo’s appels produceren, afhankelijk van ras, snoei en weersomstandigheden.
Houd je gewas in de gaten
Ziektes en plagen.
Bekijk de ziekte- en plagengids
Bij appel kun je onder meer deze ziektes en plagen tegenkomen.
Appelschurft
Appelschurft wordt veroorzaakt door de schimmel Venturia inaequalis. De aantasting geeft donkere plekken op bladeren en een ruwe korst op appels. Vooral bij nat voorjaarsweer kunnen nieuwe bladeren en jonge vruchten geïnfecteerd raken.
Bij een lichte aantasting zit de schade vooral aan de schil. Bij ernstiger schurft kan de vrucht barsten en wordt bewaren lastiger. De schimmel overleeft onder meer op afgevallen blad.
Herkennen
- Olijfgroene tot donkere vlekken op appelblad.
- Bruinzwarte, ruwe schurftplekken op de schil.
- Misvormde of gebarsten appels bij sterke aantasting.
- Bladeren vallen soms eerder dan normaal.
Voorkomen
Kies bij nieuwe aanplant een minder vatbaar ras. Houd de kroon luchtig door passende snoei.
Ruim aangetast afgevallen blad op. Daarmee verminder je besmettingsmateriaal, al kunnen ook sporen van bomen in de omgeving aankomen.
Wat kun je doen?
Verwijder aangetaste resten en controleer appels op barsten of rot. Alleen oppervlakkige schurft maakt een verder gezonde appel niet meteen onbruikbaar.
Verwerk gave maar beschadigde appels bij voorkeur snel. Bewaar geen rotte vruchten en controleer de voorraad regelmatig. Bestaande schurftplekken verdwijnen niet meer.
Meeldauw
Meeldauw is een naam die voor twee verschillende groepen aantastingen wordt gebruikt. Echte meeldauw veroorzaakt meestal een wit, poederig laagje aan de buitenkant van bladeren. Valse meeldauw geeft eerder geelachtige bladvlekken met dons aan de onderzijde en behoort tot de oömyceten.
In de moestuin zie je echte meeldauw onder meer op courgette en komkommer; valse meeldauw kan bijvoorbeeld uien en spinazie aantasten. De ziekteverwekkers hebben eigen waardplanten: meeldauw op het ene gewas is niet automatisch dezelfde aantasting als op het andere.
Herkennen
- Echte meeldauw: witte, meelachtige vlekken op blad en soms stengels.
- Valse meeldauw: gele of bleke plekken bovenop, met witgrijs tot paars dons eronder.
- Bladeren kunnen vervormen, vergelen en later verdrogen.
- Bij sterke aantasting neemt de groei af; bekijk altijd beide bladkanten.
Voorkomen
Geef planten ruimte en houd de bodem gelijkmatig vochtig. Droogtestress bevordert echte meeldauw, terwijl langdurig nat blad juist gunstig is voor valse meeldauw.
Geef bij de voet water, lucht de kas en kies waar mogelijk minder vatbare rassen. Ruim aangetaste resten aan het einde van de teelt op.
Wat kun je doen?
Verwijder de zwaarst aangetaste bladeren zonder de plant kaal te maken. Verbeter de groeiomstandigheden en blijf nieuw blad controleren.
Oude bladeren met echte meeldauw aan het einde van de zomer hoeven niet meteen het einde van de oogst te betekenen. Bij snel uitbreidende valse meeldauw op jonge planten is verwijderen soms nodig om verspreiding te beperken.
Bladluis
Bladluizen zijn kleine insecten die plantensap opnemen uit jonge scheuten, knoppen en bladeren. Ze kunnen groen, zwart, geel of roze zijn. Door hun snelle vermeerdering verschijnen soms in korte tijd dichte groepjes op een plant.
Luizen kunnen groei vervormen en sommige soorten brengen plantenvirussen over. Toch hoeft een kleine kolonie op een gezonde plant geen probleem te zijn: bladluizen zijn ook voedsel voor veel nuttige tuindieren.
Herkennen
- Groepjes kleine insecten op zachte scheuten of onder jong blad.
- Gekruld of misvormd blad en soms geremde groei.
- Kleverige honingdauw, eventueel met een zwarte roetachtige laag.
- Witte vervellingshuidjes en mieren die langs de stengels lopen.
Voorkomen
Controleer de jonge groei regelmatig. Geef planten passende voeding en voorkom overmatig stikstofgebruik, dat veel zachte groei oplevert.
Bied met verschillende bloeiende planten ruimte aan zweefvliegen, lieveheersbeestjes en sluipwespen. Controleer nieuwe planten voordat je ze tussen je gewassen zet.
Wat kun je doen?
Bij weinig schade kun je de natuurlijke vijanden tijd geven. Worden jonge planten geremd, wrijf kolonies dan voorzichtig weg of spoel ze met water af zonder het gewas te beschadigen.
Herhaal de controle en let op larven van nuttige insecten voordat je ingrijpt. Verwijder alleen zwaar bezette scheuttoppen als de plant dat kan missen.
Fruitmot
De fruitmot (Cydia pomonella) is een nachtvlinder waarvan de rups in appels en soms peren leeft. Na het uitkomen boort de rups zich naar het klokhuis, waar ze van zaden en vruchtweefsel eet.
Vaak zie je eerst een klein gaatje of een appel die te vroeg rijpt en valt. De rups kan de vrucht later verlaten om op een beschutte plek te overwinteren.
Herkennen
- Een klein gaatje met bruin korrelig materiaal bij de opening.
- Een gang naar het klokhuis en vraat aan de pitten.
- Een lichte tot rozeachtige rups met een bruine kop.
- Vruchten rijpen en vallen eerder dan de rest.
Voorkomen
Controleer jonge vruchten en ruim aangetaste valappels regelmatig op. Stimuleer natuurlijke vijanden met een gevarieerde tuin.
Een soortspecifieke feromoonval helpt de vlucht volgen. De vangst laat zien wanneer motten actief zijn, maar zo’n val voorkomt doorgaans niet alle aantasting.
Wat kun je doen?
Verwijder duidelijk aangetaste vruchten voordat de rups ze verlaat. Controleer de oogst ook vanbinnen wanneer je verdachte gaatjes ziet.
Bij jaarlijks veel schade kun je gericht advies vragen over maatregelen passend bij het moment in de levenscyclus. Een rups die al in een appel zit, bereik je niet door de buitenkant simpelweg te besproeien.
Een fijne plek in je tuin
Wie groeit ernaast?
Goede buren
Liever wat verder weg
- Aardappel
- Jeneverbes
Er valt nog meer te kiezen
Rassen van appel.
Controleer de aanwijzingen bij het gekozen ras voor de precieze teeltwijze.
- Cox's Orange Pippin
- Elstar
- Gala
- Jonagold
- Rode Boskoop
