Een tros vol gele bloemen belooft veel tomaten. Toch vallen er na een paar hete dagen bloemen af en blijven de steeltjes leeg. Dat is teleurstellend, maar niet meteen een reden om extra mest te geven of de plant drastisch te snoeien.
Vruchten vormen vraagt om een goede samenloop van groei, vocht en bestuiving. Hoge temperaturen kunnen die verstoren, zeker in een kas. Door eerst naar de omstandigheden te kijken, kun je gerichter helpen dan door overal tegelijk aan te sleutelen.
Begin met de warmte rond de plant
In een kas of tunnel kan het veel heter worden dan de buitentemperatuur doet vermoeden. Zet op zonnige dagen op tijd ramen en deuren open, zodat warmte kan ontsnappen. Wacht niet tot het binnen al benauwd is.
Bij aanhoudende felle zon kan geschikte kaszonwering helpen. Gebruik die gericht en zorg dat er genoeg licht overblijft. Laat ook voldoende gezond blad aan de plant: het maakt voeding en beschermt vruchten tegen directe zon. Een plant kaal knippen is geen goede manier om een hitteprobleem op te lossen.
Controleer het vocht bij de wortels
Een plant met veel blad en groeiende vruchten kan veel water gebruiken. Vooral een pot of kleine bak droogt snel uit. Voel de grond vóór je giet en zorg dat water bij de kluit komt. Houd het vocht zo gelijkmatig mogelijk, zonder de wortels langdurig nat te zetten.
Een plotselinge grote gietbeurt na sterke uitdroging kan bij tomaten bijdragen aan barstende vruchten. Ook neusrot, herkenbaar aan een ingezonken plek aan de onderkant van de vrucht, hangt vaak samen met verstoorde water- en calciumopname. Dat is niet automatisch bewijs dat je kalk moet toevoegen. Bekijk eerst watergift en wortelomstandigheden.
Blijft blad slap terwijl de grond nat is, onderzoek dan andere oorzaken. Nog meer water kan een bestaand wortelprobleem vergroten.
Niet ieder vruchtgewas wordt hetzelfde bestoven
Een tomatenbloem kan zichzelf bestuiven. Luchtbeweging helpt het stuifmeel los te komen. Onder geschikte omstandigheden kun je voorzichtig tegen een steun of bloemtros tikken. Dat compenseert geen extreme hitte: zorg eerst voor een beter kasklimaat.
Courgettes hebben meestal afzonderlijke mannelijke en vrouwelijke bloemen en zijn voor bestuiving vaak afhankelijk van insecten. De vrouwelijke bloem herken je aan het kleine vruchtje erachter. Bij weinig insectenbezoek kan handbestuiving helpen, mits er tegelijk geschikte open bloemen zijn.
Voor komkommers gelden weer andere regels. Veel moderne kasrassen vormen vruchten zonder bestuiving. Volg daarom het advies van het ras en neem een bestuivingstip voor courgettes niet zomaar over.
Geef nieuwe bloemen een betere kans
Haal duidelijk beschadigde of rottende vruchten weg en oogst komkommers en courgettes op tijd. Bekijk bij tomaten of opbinden of dieven bij de groeiwijze van jouw ras past; een struiktomaat behandel je anders dan een stamtomaat.
Verwacht geen directe inhaalslag na één koelere dag. Bloemen die tijdens de hitte zijn beschadigd, worden niet alsnog allemaal vruchten. Let op de volgende bloei en noteer wanneer de problemen begonnen. Zo zie je of ventilatie, schaduw en een gelijkmatiger watervoorziening verschil maken.
Tomaten bloeien, maar vormen geen tomaten: zo controleer je dat
- Bekijk eerst de jonge vruchtbeginsels. Een open bloem is nog geen gezette vrucht; volg meerdere bloemen over enkele dagen.
- Meet of beoordeel de warmte in de kas zelf en verbeter op tijd de ventilatie. Alleen naar de buitentemperatuur kijken kan misleidend zijn.
- Controleer het vocht bij de wortels. Voorkom grote schommelingen tussen uitdroging en doorweken.
- Bekijk of de bloemen kunnen bewegen. Tomaten hebben bloemen die zichzelf kunnen bestuiven; in een beschutte kas kan weinig beweging een rol spelen.
Bij aanhoudende hitte kan de vruchtzetting achterblijven, ook als de plant gezond oogt. Nieuwe bloemen kunnen bij gunstiger omstandigheden alsnog vrucht vormen. Een al afgevallen bloem herstelt niet door extra mest.
Geldt hetzelfde voor courgette en komkommer?
Nee. Courgettes hebben afzonderlijke mannelijke en vrouwelijke bloemen. Bij komkommer hangt de bestuivingsbehoefte mede af van het ras. Gebruik dus geen tomatenmaatregel zonder te controleren welk gewas je voor je hebt.
Lees verder: Water geven, Water geven zonder giswerk.
Bronnen: GroentenInfo over bestuiving en vruchtzetting bij tomaten en Diana’s mooie moestuin over tomaten verzorgen.
